माझ्याबद्दल — आणि या ब्लॉगची सुरुवात
मी सागर चौधरी. व्यवसायाने सॉफ्टवेअर इंजिनिअर, पण मनाने एक जिज्ञासू आणि बराचसा अंतर्मुख माणूस.
मी खूप introvert आहे. मला माझ्या स्वतःच्या जगात राहायला आवडतं. एकटं असणं आणि एकटेपणा या माझ्यासाठी दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. अनेकदा मला स्वतःसोबत वेळ घालवायला, विचार करायला, एखादं गाणं ऐकायला, चित्रपट पाहायला, काहीतरी वाचायला किंवा फक्त आजूबाजूच्या गोष्टी observe करत शांत बसायला आवडतं. बाहेरच्या जगात जितकं काही घडत असतं, तितकंच कदाचित माझ्या डोक्यातही सतत काहीतरी सुरू असतं.
मला प्रश्न पडतात—खूप पडतात. आणि प्रश्न विचारण्याआधी कदाचित मी एक गोष्ट खूप करतो—निरीक्षण. माणसं कशी बोलतात, एखाद्या प्रसंगात कशी react करतात, काय बोलतात आणि काय बोलायचं टाळतात, वेगवेगळ्या परिस्थितीत त्यांचं वागणं कसं बदलतं, नाती कशी तयार होतात आणि कशी बदलतात—अशा छोट्या छोट्या गोष्टी माझं लक्ष वेधून घेतात.
एखादी गोष्ट कशी घडते यापेक्षा ती का घडते, हे जाणून घेण्यात मला जास्त रस असतो. माणसं अशी का वागतात? त्यांच्या विचारांमागे काय असतं? एखाद्या नात्यात attachment का निर्माण होते? काही माणसं आपल्याला इतकी जवळची का वाटतात? धर्मांची सुरुवात कशी झाली असेल? हे विश्व नेमकं किती मोठं आहे? आणि या सगळ्यामध्ये आपण कुठे आहोत? Observe करणं, प्रश्न विचारणं आणि त्या प्रश्नाच्या मुळाशी जाण्याचा प्रयत्न करणं हा माझ्या स्वभावाचाच एक भाग आहे.
विज्ञान, धर्म आणि माझी विचार करण्याची पद्धत
मी विज्ञानावर प्रेम करतो. तितकंच मला धर्म समजून घ्यायलाही आवडतं. कोणीतरी सांगितलं म्हणून एखादी गोष्ट मानण्यापेक्षा, ती स्वतःच्या नजरेतून पाहणं, तिच्याबद्दल वाचणं, वेगवेगळ्या बाजू समजून घेणं आणि मग स्वतःचं आकलन तयार करणं मला अधिक महत्त्वाचं वाटतं. मला विश्वाबद्दल जाणून घ्यायला आवडतं, माणसाच्या मनाबद्दल विचार करायला आवडतं आणि आपल्याला सहजपणे स्वाभाविक वाटणाऱ्या गोष्टींच्या मुळाशी नेमकं काय आहे, हे शोधायला आवडतं.
मी कोणाचाही follower नाही. याचा अर्थ मला इतरांचे विचार महत्त्वाचे वाटत नाहीत असा नाही. उलट, मला वेगवेगळ्या माणसांचे विचार ऐकायला आवडतात. माझ्यापेक्षा पूर्णपणे वेगळं मत असणाऱ्या माणसाचं म्हणणं समजून घ्यायलाही मला आवडतं. पण एखाद्या व्यक्तीचा एक विचार आवडला म्हणून तिचा प्रत्येक विचार स्वीकारला पाहिजे किंवा स्वतःला एखाद्या एका विचारसरणीशी कायमचं बांधून घेतलं पाहिजे, असं मला वाटत नाही.
मी वाचतो, ऐकतो, पाहतो, अनुभवतो, निरीक्षण करतो आणि प्रश्न विचारतो. कधी माझ्या स्वतःच्याच समजुतींना प्रश्न विचारतो. एखाद्या विषयावर दोन विरुद्ध मतं असतील तर शक्य तितक्या प्रामाणिकपणे दोन्ही समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो. त्या सगळ्यातून मला जे पटतं, जे अनुभवातून खरं वाटतं आणि जे माझ्या विचारांच्या कसोटीवर टिकतं, त्यातून हळूहळू माझी स्वतःची विचार करण्याची पद्धत तयार होत गेली.
आज मी जो काही आहे, तो एका व्यक्तीच्या, एका पुस्तकाच्या किंवा एका विचारसरणीच्या प्रभावामुळे नाही. मी वाचलेली पुस्तकं, लहानपणापासून वाचलेली वर्तमानपत्रं, भेटलेली विलक्षण माणसं, आयुष्यात जोडले गेलेले मित्र, त्यांच्यासोबत झालेल्या चर्चा, मतभेद आणि अनुभव—या सगळ्यांनी मला घडवलं आहे.
आणि अर्थातच इंटरनेटनेही. YouTube, Instagram आणि Facebook यांचाही माझ्या या प्रवासात महत्त्वाचा वाटा आहे. तिथे दिसणारं सगळंच खरं आहे किंवा प्रत्येक गोष्ट ज्ञान आहे असं मला वाटत नाही. पण या माध्यमांमुळे जगभरातल्या असंख्य लोकांचे विचार, अनुभव, interviews, discussions आणि वेगवेगळे perspectives माझ्यापर्यंत पोहोचले. कधी एखाद्या YouTube video मुळे नवीन विषयाबद्दल curiosity निर्माण झाली, कधी एखाद्या interview मधलं वाक्य कित्येक दिवस डोक्यात राहिलं, तर कधी एखाद्या अनोळखी व्यक्तीचा अनुभव माझ्या एखाद्या जुन्या विचाराला प्रश्न विचारून गेला. माध्यम कोणतं आहे यापेक्षा त्यातून मला काय विचार करायला मिळालं, हे माझ्यासाठी जास्त महत्त्वाचं आहे.
चित्रपट — माझ्या जगाचा खूप मोठा भाग
माझ्या आयुष्यावर आणि विचारांवर सर्वाधिक प्रभाव टाकणाऱ्या गोष्टींपैकी एक म्हणजे चित्रपट. मला चित्रपट प्रचंड आवडतात. एका विशिष्ट genre चे नाहीत; जगभरातल्या, वेगवेगळ्या भाषांमधल्या आणि जवळजवळ प्रत्येक genre मधल्या कथा मला पाहायला आवडतात. माझ्यासाठी cinema म्हणजे फक्त entertainment नाही. चित्रपट म्हणजे काही तासांसाठी दुसऱ्या माणसाच्या आयुष्यात प्रवेश करण्याची संधी.
आपण कधीही न पाहिलेला देश, न अनुभवलेली संस्कृती, आपल्यापेक्षा पूर्णपणे वेगळ्या परिस्थितीत जगणारा माणूस, त्याचं प्रेम, त्याची भीती, त्याचा संघर्ष, त्याची स्वप्नं आणि त्याचं दुःख—cinema आपल्याला हे सगळं अनुभवण्याची एक विलक्षण संधी देतो. काही चित्रपटांनी मला आनंद दिला, काहींनी अस्वस्थ केलं, काहींनी प्रेमाकडे वेगळ्या नजरेने पाहायला शिकवलं, तर काहींनी माणूस, समाज, नाती, युद्ध, विज्ञान आणि आयुष्याबद्दल नवीन प्रश्न दिले.
माझ्या आवडत्या चित्रपटांची यादी खूप मोठी होऊ शकते, पण काही चित्रपट माझ्यासाठी विशेष आहेत. मराठी चित्रपटांमध्ये नटरंग माझ्या खूप जवळचा आहे. प्रेमाबद्दलच्या चित्रपटांमध्ये Love Aaj Kal (2009) आणि La La Land मला विशेष आवडतात. Up (2009), The Green Mile, Life Is Beautiful (1997), Coco (2017) आणि Perfect Days (2023) हेही माझ्या आवडत्या चित्रपटांपैकी आहेत.
Science fiction म्हटलं की Interstellar माझ्यासाठी वेगळ्याच पातळीवर आहे. तो मी जवळपास २५ वेळा पाहिला आहे. प्रत्येक वेळी काहीतरी नवीन जाणवतं—कधी science, कधी universe, कधी time, तर कधी त्या सगळ्याच्या मध्यभागी असलेली माणसं आणि त्यांची नाती.
पण मला आतून अक्षरशः हलवून सोडणारा चित्रपट विचारला, तर Grave of the Fireflies. काही चित्रपट पाहताना डोळ्यात पाणी येतं; पण हा असा चित्रपट आहे ज्याने मला अगदी आतून रडवलं. एखादी कथा animation मध्ये सांगितली आहे हे काही वेळाने आपण विसरूनच जातो आणि उरतात फक्त ती दोन मुलं, युद्ध आणि माणूस म्हणून आपल्याला अस्वस्थ करून जाणारी त्यांची गोष्ट.
चित्रपटांइतक्याच काही TV series सुद्धा माझ्या आठवणीत कायमच्या राहिल्या आहेत. Breaking Bad, Friends, Chernobyl, Dark आणि Game of Thrones या त्यापैकी काही. प्रत्येकाचं जग वेगळं आहे, storytelling वेगळी आहे आणि माणसांकडे पाहण्याची दृष्टीही वेगळी आहे. कदाचित मला stories एवढ्या आवडण्याचं कारणही हेच असेल—त्या मला माझ्या स्वतःच्या जगाबाहेर घेऊन जातात आणि परत येताना काहीतरी नवीन विचार करण्यासाठी देऊन जातात.
गाणी, मराठी आणि माझं स्वतःचं जग
चित्रपटांप्रमाणेच गाणी हा माझ्या आयुष्याचा खूप जवळचा भाग आहे. विशेषतः मराठी गाणी आणि मराठी भक्तिगीते मला खूप आवडतात. काही वेळा आपण जे शब्दांत व्यक्त करू शकत नाही ते एखादं गाणं सहज व्यक्त करून जातं. कधी शब्दांसाठी, कधी संगीतासाठी, कधी आठवणींसाठी आणि कधी कोणतंही कारण नसताना एखादं गाणं आपल्याला खूप जवळचं वाटतं.
आणि या सगळ्याच्या मुळाशी माझ्यासाठी एक अतिशय महत्त्वाची गोष्ट आहे—माझी भाषा, मराठी.
माझं मराठी भाषेवर खूप प्रेम आहे. मी इतर भाषांमधली पुस्तकं वाचतो, जगभरातले चित्रपट पाहतो, इंग्रजीत काम करतो आणि इंटरनेटमुळे अनेक वेगवेगळ्या संस्कृतींशी जोडला जातो; पण मराठीशी असलेलं नातं वेगळंच आहे. काही भावना अशा असतात ज्या आपल्या मातृभाषेतच सर्वात नैसर्गिकपणे बाहेर येतात. कदाचित म्हणूनच माझ्या मनातले विचार लिहिण्यासाठी हा ब्लॉग सुरू करताना मला मराठी जवळची वाटली.
वाचणं, लिहिणं आणि व्यक्त होणं
मला वाचायला आवडतं, लिहायला आवडतं आणि त्याहूनही जास्त मला व्यक्त व्हायला आवडतं. हे थोडं विरोधाभासी वाटू शकतं—मी खूप introvert आहे, माझ्या स्वतःच्या जगात राहायला मला आवडतं; पण त्याच वेळी माझ्या मनातलं व्यक्त करण्याची इच्छा माझ्यात खूप आहे.
कदाचित माझ्यासाठी लिहिणं हेच त्या दोन्ही गोष्टींमधलं connection आहे.
मी शांत असू शकतो, पण माझं मन शांत असेलच असं नाही. तिथे विचार चालू असतात, प्रश्न असतात, आठवणी असतात, निरीक्षणं असतात, कल्पना असतात. प्रत्येक गोष्ट बोलून व्यक्त करणं मला सहज जमत नाही किंवा तशी गरजही वाटत नाही. पण लिहिताना त्या विचारांना वेळ देता येतो. त्यांच्याकडे पुन्हा पाहता येतं. त्यांना शब्द देता येतात. आणि कदाचित म्हणूनच मला लिहिणं आवडतं.
मला खेळ आवडतात आणि workout आवडतो. शरीराला त्याच्या मर्यादेपलीकडे थोडंसं ढकलणं आणि स्वतःमध्ये होणारा बदल अनुभवणं मला आवडतं. त्याच वेळी आयुष्याची दुसरी बाजूही आहे. मित्रांसोबत वेळ घालवणं, गप्पा मारणं आणि drinking हाही माझ्या आयुष्याचा भाग आहे. खरं सांगायचं तर, मी बरंच alcohol consume करतो. त्याला cool किंवा glamorous दाखवण्याचा माझा प्रयत्न नाही; ती फक्त माझ्याबद्दलची एक प्रामाणिक गोष्ट आहे. स्वतःबद्दल लिहिताना फक्त सुंदर किंवा सोयीस्कर वाटणाऱ्या गोष्टीच लिहिण्यात मला अर्थ वाटत नाही. माझ्यात मला आवडणाऱ्या गोष्टी आहेत, contradictions आहेत, सवयी आहेत, चुका आहेत आणि अजून समजून घ्यायच्या अनेक गोष्टी आहेत. Curiosity फक्त जगाकडे पाहण्यासाठी नाही; कधीतरी ती स्वतःकडेही तितक्याच प्रामाणिकपणे वळवावी लागते.
Passion, मैत्री आणि नाती
मला मैत्री आवडते. Commitment आवडते. Attachment आवडते आणि नात्यांमधली passion आवडते. मला स्वतः एखाद्या गोष्टीसाठी वेड असणारी माणसं खूप आवडतात. एखाद्या ध्येयाबद्दल बोलताना ज्यांच्या डोळ्यांत चमक दिसते, एखाद्या व्यक्तीवर मनापासून प्रेम करणारी माणसं, मैत्री पूर्ण ताकदीने निभावणारी माणसं किंवा एखाद्या कल्पनेने भारावून जाणारी माणसं—passionate people fascinate me.
मी introvert असलो तरी माणसांपासून तुटलेला नाही. उलट, मोजक्या पण खोल नात्यांना माझ्यासाठी खूप महत्त्व आहे. प्रत्येकाशी connection होईलच असं नाही; पण एखाद्या व्यक्तीशी खरंच मैत्री झाली, attachment तयार झाली किंवा नातं निर्माण झालं, तर त्यामधली commitment आणि emotional depth माझ्यासाठी महत्त्वाची असते.
कदाचित कारण मी गोष्टी फक्त पाहण्यापेक्षा त्या अनुभवायला जास्त पसंत करतो. नाती असोत, मैत्री असो, एखादा चित्रपट असो, गाणं असो, पुस्तक असो किंवा एखादा विचार—एखादी गोष्ट मला स्पर्श करून गेली तर तिच्यात खोलवर जाण्याची माझी प्रवृत्ती आहे.
उत्तरांपेक्षा प्रश्न जास्त आहेत
आयुष्याबद्दल माझ्याकडे सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं नाहीत. खरं तर, उत्तरांपेक्षा प्रश्नच जास्त आहेत आणि मला वाटतं त्यातच खरी गंमत आहे. आज माझे जे काही विचार आहेत ते अंतिम आहेत असंही मला वाटत नाही. उद्या एखादं नवीन पुस्तक वाचेन, एखादा विलक्षण चित्रपट पाहीन, एखादं गाणं काहीतरी वेगळंच जाणवून देईल, इंटरनेटवर काही नवीन सापडेल, एखाद्या अनोळखी व्यक्तीसोबत चर्चा होईल, एखादा मित्र माझ्या मताला challenge करेल किंवा एखादा नवीन अनुभव येईल—आणि कदाचित आज मला अगदी बरोबर वाटणारा विचारही बदलेल.
माझ्यासाठी मत बदलणं म्हणजे कमकुवतपणा नाही; नवीन गोष्ट समजल्यानंतरही जुन्या मताला चिकटून राहणं जास्त विचित्र आहे.
मी आज जो आहे, तो मी पाहिलेल्या, वाचलेल्या, ऐकलेल्या, भेटलेल्या आणि अनुभवलेल्या असंख्य गोष्टींचं मिश्रण आहे. माझी पुस्तकं, वर्तमानपत्रं, मित्र, भेटलेली माणसं, चित्रपट, गाणी, इंटरनेट, अनुभव, चुका आणि माझ्या स्वतःसोबत घालवलेला वेळ—या सगळ्यांचा थोडा थोडा भाग माझ्यात आहे. पण त्या सगळ्यातून काय घ्यायचं, काय सोडायचं आणि मला स्वतःला काय वाटतं हे ठरवण्याचा प्रयत्न मात्र माझा आहे.
आणि इथून या ब्लॉगची सुरुवात...
हा माझा पहिला ब्लॉग पोस्ट आहे.
खूप दिवसांपासून मनात विचार येतात. एखादा चित्रपट पाहिल्यानंतर, एखादं पुस्तक वाचल्यानंतर, एखाद्या व्यक्तीसोबत झालेल्या चर्चेनंतर किंवा कधी अगदी काहीही न करता शांत बसलेलो असताना. काही विचार काही मिनिटांत निघून जातात, काही तासभर सोबत राहतात आणि काही वर्षानुवर्षे डोक्यात कुठेतरी फिरत राहतात.
ते सगळं कुठेतरी लिहून ठेवावं, ही इच्छा होती.
म्हणून हा ब्लॉग.
इथे मला कोणाला काही शिकवायचं नाही. मी गुरु नाही, तज्ज्ञ असल्याचा दावा नाही आणि माझे विचार तुम्ही मानावेत अशी अपेक्षाही नाही. कदाचित काही वर्षांनी मीच माझा एखादा जुना लेख वाचेन आणि त्यातल्या विचारांशी असहमत असेन. आणि तसं झालं, तरी मला ते आवडेल. कारण त्याचा अर्थ एवढाच असेल की या प्रवासात मी काहीतरी नवीन पाहिलं, शिकलो किंवा अनुभवलं.
या ब्लॉगवर कधी माणसांबद्दल लिहीन, कधी नात्यांबद्दल, प्रेमाबद्दल किंवा मैत्रीबद्दल. कधी विज्ञान, धर्म किंवा universe बद्दल पडलेला प्रश्न असेल. कधी एखाद्या पुस्तकाने विचार करायला लावलेलं असेल, कधी एखाद्या चित्रपटाने अस्वस्थ केलेलं असेल, तर कधी एखाद्या गाण्याने जुन्या आठवणींचा दरवाजा उघडलेला असेल. कधी एखादं साधं observation असेल आणि कधी फक्त माझ्या स्वतःच्या मनात सुरू असलेला संवाद.
इथे प्रश्न असतील, विचार असतील, निरीक्षणं असतील, अनुभव असतील आणि कदाचित काही contradictions सुद्धा असतील.
कारण माझ्यासाठी आयुष्य म्हणजे फक्त जगणं नाही. ते पाहणं, अनुभवणं, समजून घेणं, प्रश्न विचारणं, स्वतःची मतं तयार करणं—आणि नवीन काही समजल्यावर ती मतं पुन्हा तपासण्याची तयारी ठेवणं आहे.
माझ्या कुतूहलाचा आणि विचारांचा प्रवास आधीपासून सुरू आहे.
आज फक्त त्याला लिहून ठेवायला सुरुवात करतोय.
हा पहिला लेख आहे. पुढे काय आणि किती लिहीन, कोणत्या विषयावर लिहीन, या ब्लॉगचा प्रवास कुठे जाईल—मला माहीत नाही.
आणि कदाचित आत्ताच ते माहीत नसणंही मला आवडतं.
तर, ही सुरुवात.
— सागर चौधरी
Contact
Feel free to reach out to me via: